Bədən dismorfik pozuntu və estetik əməliyyat qərarı

Bədən dismorfik pozuntu (BDD) — görünüşün bir hissəsindəki kiçik və ya başqalarının demək olar ki, görmədiyi bir "qüsur" haqqında davamlı, həddindən artıq narahatlıq yaşamaqla xarakterizə olunan tanınmış bir psixi sağlamlıq vəziyyətidir. Bu, "özünə çox diqqət etmək" və ya "narahat xasiyyət" demək deyil — müalicə oluna bilən konkret bir vəziyyətdir və düzgün dəstəklə əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşa bilər. Estetik əməliyyat qərarı verməzdən əvvəl bu mövzunu anlamaq vacibdir, çünki BDD olan insanlarda əməliyyatdan sonra məmnuniyyət hissi çox vaxt gözlənildiyi kimi yaranmır, hətta əməliyyat texniki cəhətdən uğurlu olsa belə.

Bədən dismorfik pozuntu nədir?

BDD-si olan insan öz görünüşünün bir detalına (məsələn, burun, dəri, saç və ya əzələ formasına) gündə saatlarla fikirləşə bilər, halbuki ətrafdakılar bu "qüsuru" ya heç görmür, ya da çox əhəmiyyətsiz hesab edir. Bu düşüncələr sadə narahatlıqdan fərqli olaraq gündəlik həyatı, işi və münasibətləri əhəmiyyətli dərəcədə pozacaq səviyyəyə çata bilər. BDD utanılacaq bir zəiflik deyil, digər psixi sağlamlıq vəziyyətləri kimi peşəkar dəstəklə idarə oluna bilən bir haldır. Bu vəziyyət kişilərdə də, qadınlarda da rast gəlinir və çox vaxt yeniyetməlik və ya gənclik dövründə başlayır, lakin istənilən yaşda yarana bilər. Diqqət tez-tez üz və ya dəri ilə bağlı olsa da, bədənin istənilən hissəsinə yönələ bilər və vaxtla bir sahədən digərinə keçə bilər.

BDD estetik əməliyyat qərarına necə təsir edir?

Tədqiqatlar göstərir ki, estetik cərrahiyyəyə müraciət edən insanlar arasında BDD-nin rastlanma tezliyi ümumi əhalidəkinə nisbətən yüksəkdir. Problem ondadır ki, BDD-nin əsas mənbəyi görünüşün özü deyil, həmin görünüşə dair düşüncə tərzidir — buna görə əməliyyat fiziki dəyişiklik etsə belə, narahatlığın kökünü aradan qaldırmır. Bir çox halda pasiyent əməliyyatdan sonra qısa müddət məmnun qala bilər, lakin narahatlıq tezliklə eyni sahəyə və ya bədənin başqa bir hissəsinə yönələ bilər, bu da yeni bir əməliyyat istəyinə səbəb ola bilər. Buna görə məsuliyyətli cərrahlar konsultasiya zamanı pasiyentin gözləntilərini diqqətlə dinləyir. Bu, o demək deyil ki, BDD əlamətləri olan hər kəsə əməliyyat qadağan olunmalıdır — məqsəd sadəcə əməliyyatın doğru vaxtda və doğru dəstəklə həyata keçirilməsini təmin etməkdir. Diqqətli qiymətləndirmə həm pasiyentin, həm də cərrahın mənafeyinə xidmət edir və uzunmüddətli məmnuniyyəti artıran amillərdən biridir.

Cərrahlar BDD-ni necə qiymətləndirir?

Təcrübəli cərrahlar konsultasiya zamanı pasiyentin görünüş narahatlığının həyatına nə dərəcədə təsir etdiyini anlamağa çalışır. Bu, pasiyenti mühakimə etmək üçün deyil, düzgün qərar üçün edilir. Əgər narahatlıq həddindən artıq görünürsə və ya əvvəlki əməliyyatlardan məmnunluq əldə edilməyibsə, cərrah əməliyyatdan əvvəl psixoloji qiymətləndirmə tövsiyə edə bilər. Bu tövsiyə "sizə əməliyyat etmirəm" demək deyil, əksinə, sizin üçün ən yaxşı nəticəni təmin etmək məqsədi daşıyır. Belə bir tövsiyə aldıqda bunu şəxsi rədd kimi deyil, sizin uzunmüddətli rifahınıza qayğı kimi qəbul etmək faydalıdır və bu, konsultasiyanın normal bir hissəsidir.

Psixoloji qiymətləndirmə tövsiyəsi rədd deyil — bu, sizin uzunmüddətli məmnuniyyətinizi qorumaq üçün əlavə addımdır.

Realistik gözləntilər necə formalaşdırılır?

Estetik əməliyyat görünüşü dəyişə bilər, lakin özünüzə münasibətinizi və ya həyatınızın digər sahələrindəki problemləri həll etməyəcək. Bu, əməliyyatın faydasız olduğu demək deyil — bir çox insan üçün seçilmiş dəyişiklik həqiqətən məmnuniyyət gətirir, sadəcə gözləntinin nə olduğunu əvvəlcədən aydın müəyyənləşdirmək vacibdir. Konsultasiya zamanı bunları özünüzdən soruşmaq faydalı ola bilər:

• Bu dəyişikliyi konkret olaraq özüm üçünmü istəyirəm, yoxsa başqasının rəyinə görəmi?
• Əvvəlki bənzər prosedurlardan sonra məmnunluğum nə qədər davam etdi?
• Bu "qüsuru" mənimlə eyni dərəcədə başqaları da görürmü?
• Əməliyyatdan sonra həyatımın hansı sahələrinin dəyişəcəyini gözləyirəm?

Bu suallara səmimi cavab vermək, əməliyyatın sizin üçün doğru addım olub-olmadığını aydınlaşdırmağa kömək edir. Konsultasiya zamanı vermək faydalı olacaq digər sualların siyahısını konsultasiyada 10 sual məqaləsində tapa bilərsiniz.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Aşağıdakı hallar peşəkar dəstək almağın faydalı ola biləcəyinin əlamətləridir:

• Görünüşün bir hissəsi haqqında düşüncələr gündə bir neçə saat vaxt alır
• Bu düşüncələr iş, təhsil və ya münasibətlərə mane olur
• Güzgüyə baxmaqdan qaçınmaq və ya əksinə, tez-tez yoxlamaq davranışı yaranıb
• Əvvəlki estetik prosedurlardan sonra da narahatlıq davam edib və ya yeni bir sahəyə keçib
• Görünüşlə bağlı narahatlıq əhval-ruhiyyəni əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salır

Bu əlamətlərdən biri tanış gəlirsə, bu, sadəcə əməliyyatdan imtina etmək demək deyil — əvvəlcə bir psixoloq və ya psixiatrla danışmaq, sonra estetik seçimləri düşünmək daha sağlam bir yoldur. Bu addım gücsüzlük yox, öz rifahınıza sahib çıxmaq deməkdir və bir çox insan bu dəstəkdən sonra həm psixoloji, həm də estetik qərarlarında daha rahat və əmin hiss edir. Suallar bölməsində konsultasiya prosesi haqqında əlavə məlumat tapa bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

BDD olan insan heç vaxt estetik əməliyyat edə bilməzmi?

Bu, fərdi qiymətləndirmədən asılıdır. Bəzi hallarda psixoloji dəstəklə paralel şəkildə əməliyyat da düşünülə bilər, qərarı mütəxəssis komandası birlikdə verməlidir. Hər hal fərqlidir və ümumiləşdirilmiş qadağa yoxdur.

Görünüşümdən narahat olmaq həmişə BDD deməkdirmi?

Xeyr. Görünüşdən müəyyən dərəcədə narahat olmaq adi haldır və demək olar ki, hər kəs bunu bir dərəcədə yaşayır. BDD bu narahatlığın gündəlik həyatı əhəmiyyətli dərəcədə pozacaq səviyyəyə çatdığı hallara aiddir.

Cərrahım psixoloji qiymətləndirmə tövsiyə etsə, bu, məni rədd etdiyi deməkdirmi?

Xeyr. Bu, sizin mənafeyinizi qorumaq üçün əlavə diqqətli addımdır, rədd deyil. Belə bir tövsiyəni ciddiyə almaq həmişə sizin öz xeyrinizədir.

Bu mövzuda kimə müraciət etməliyəm?

Ailə həkiminiz sizi müvafiq mütəxəssisə yönləndirə bilər, həmçinin klinik psixoloq və ya psixiatrla birbaşa əlaqə saxlaya bilərsiniz. İlk addımı atmaq çətin görünə bilər, lakin bu, öz rifahınız üçün atdığınız dəyərli bir addımdır.

Bu məqalə məlumat xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir.